1

Wat weet u van de 'Sangiovese', de druif waarvan o.a. de Brunello di Montalcino, Chianti Classico, Vino Nobile di Montepulciano, en zovele andere topwijnen zijn gemaakt?
Sangiovese: de druif in het hart van Italië.

'Geen druif brengt meer vreugde of meer pijn' zegt een wijnmaker van het druivenras Sangiovese. Hier is het verleden, het heden en de toekomst van deze boeiende druivenvariëteit.

Oorsprong van de Sangiovese druif.
De oorsprong (9de eeuw v. Chr.) zou van de Etrusken komen, een agrarische bevolkingsgroep met een eigen taal, die leefde in het gebied tussen de Arno en de Tiber (huidige Zuid-Toscane en delen van Umbrië en Latium). 
Er zijn zelfs verhalen dat de wijn al bekend was bij de Etrusken, wat men wel zeker weet is dat de wijnen die zij maakten van de kersen druif “Ciliegiolo” kwamen, DNA onderzoek heeft uitgewezen dat de Sangiovese een kruising is van de Ciliegiolo en de Calabrese druif. 
Al sinds de 13de eeuw worden er volop wijnen gemaakt in Chianti, de regio tussen Siena en Firenze. Tot de jaren 70 waren de Chianti’s simpele rode wijnen in mandflessen (Fiasco genaamd), nauwelijks drinkbaar. Daarna is men begonnen met de productie fors te verlagen en de wijngaarden te moderniseren. 
De Sangiovese druif is niet voor niets de basis van alle grote Toscaanse rode wijnenChianti ClassicoMorellino di ScansanoBrunello di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano, enz..    

In slechte jaren wijzen de wijnboeren de druif heftig af als “una brutta bestia”(een moeilijk beest). In goede jaren wordt de druif verheven tot het enologische equivalent van heiligheid

Eén ding is duidelijk: Sangiovese is de definiërende druif van Italië. Heeft een dikke pel aan de buitenkant maar is delicaat vanbinnen, langzame rijpingsperiode, maar moeilijk te temmen, stevig geworteld in de traditie maar bereid om te reizen: deze alomtegenwoordige druivensoort is de belangrijkste protagonist van het voortdurende drama, bekend als vino italiano.

De naam Sangiovese is afgeleid van het Latijnse sanguis Jovis, wat bloed van Jupiter betekent. Veertig jaar geleden werd het een belangrijk onderdeel van de super Toscaanse revolutie die Italië op de voorgrond van de wereldwijde wijn bracht.

De goede, de slechte en de veelzijdige Sangiovese vertegenwoordigt 10% van alle aangeplante wijngaarden in Italië, meestal geconcentreerd in Toscane maar ook teruggevonden in het uiterste noorden en het zuiden.

Wanneer de druif uitblinkt produceert ze op de wijngaard de meest complexe, verfijnde bewaarwijnen (Brunello di Montalcino). Maar ze biedt ook aangename, gemakkelijk te drinken wijnen zoals Morellino di Scansano, die perfect past bij een bord spaghetti met saus (vlees of tomaat). In feite is de Sangiovese een veelzijdige druif die de hele lengte van het spectrum van de kwaliteit omspant, van een low-end Chianti tot de top-shelf Chianti Classico.

Maar deze indrukwekkende veelzijdigheid is ook de achillespees van de Sangiovese. Er is een tendens en de wil om deze wijnen nog te verbeteren (een geladen woord), door beperkte toevoeging van andere druiven. Bijvoorbeeld de Cabernet Sauvignon, brengt een rijke verzadiging en structuur aan de Sangiovese. De Merlot voegt de weelderigheid en zachtheid toe aan de soms zure, netelige en nerveuze Sangiovese persoonlijkheid.

Het probleem is dat het de wijnmakers niet altijd wettelijk is toegestaan om andere druiven te mengen met de Sangiovese, afhankelijk van de regels vastgelegd door de lokale wijnautoriteiten (consorzio). Bijvoorbeeld, in Chianti Classico is het legaal om het te doen, de wijnen moeten gemaakt zijn van minimum 80% Sangiovese. Wat niet is toegestaan in Montalcino, waar disciplinaire regels voor Brunello di Montalcino 100 % Sangiovese Grosso vereisen.

Het komt echt neer op ideologische verschillen," zegt het Consorzio del Vino Brunello di Montalcino, bij monde van Voorzitter Ezio Rivella. In de traditionele Toscaanse wijnbereiding mag de Sangiovese druif altijd vermengd worden met andere druivenrassen zoals Colorino of Mammolo. 

Sangiovese zuiverheid was niet de standaard omdat de druif ongelijke resultaten geeft afhankelijk van de zone waar de ranken geplant worden. Alleen in Montalcino is 100% Sangiovese de norm, omdat dit gebied wordt beschouwd als de ideale terroir voor het Sangiovese druivenras.

Enrico Viglierchio, managing director van Castello Banfi, zegt dat de problemen in verband met Sangiovese grotendeels zijn opgelost met de moderne technologie van de wijnbouw, die helpt bij het voorkomen van oxidatie, het handhaven van de kleur en het behouden van de aroma's. 
“Niet alleen zijn we als wijnmakers meer vertrouwd met Sangiovese," zegt Viglierchio, "we hebben een positieve evolutie in stijl gezien dankzij de moderne technieken en zorgvuldige selectie van de druivenklonen”. 
“Zeer belangrijk”, voegt Viglierchio eraan toe, “nu begrijpen we hoe belangrijk het concept van de Sangiovese terroir is”. Dit laatste punt kan niet worden onderschat: de meeste wijnboeren zullen u vertellen dat de kwaliteit van de Sangiovese druiven alleen maar kan worden bereikt door het afbakenen van de verschillende terroir locaties verspreid over Italië, zoals de zones van Montalcino, Montepulciano, Chianti Classico, Scansano en Romagna.

Brunello di Montalcino 
De hoogste expressie van Sangiovese is afkomstig van de donkere Sangiovese Grosso kloon, het toont een prachtige rijke wijn met innerlijke kracht en complexiteit en met aroma’s van bosfruit, kersen en kruiden. Brunello komt op de markt vijf jaar na de oogst, 3 jaar rijping op eiken vaten en 2 jaar rijping op fles, en de Riserva vereist een extra jaar van kelder veroudering. 
Rosso di Montalcino is een minder strakke wijn, 6 maanden op eiken vaten en 6 maanden rijping op fles. Het grondgebied wordt gekenmerkt door een uitzonderlijk microklimaat afgeschermd door de berg Monte Amiata.

Vino Nobile di Montepulciano 
Ooit de edelste van alle Toscaanse wijnen, de Vino Nobile is gemaakt met de Prugnolo Gentile kloon. De wijn is minimaal 70% Sangiovese, met lokale druiven Canaiolo Nero en Mammolo. Deze regio biedt ook een basiswijn, de Rosso di Montepulciano, en een top-shelf wijn, de Riserva. De wijnen tonen donkere, aardse kenmerken, vaak met subtiele ondertonen van gedroogde kruiden of blauwe bloemen. 

Kust Toscane 
Met Sangiovese expressies in de Montecucco en de Maremma subzones biedt kust Toscane rijke, zonovergoten expressies van de druif. In de neus noties van zwarte bessen en aardbei, en in de mond heldere kersensmaken.

Morellino di Scansano
Snel groeiend in populariteit, is deze opkomende wijnzone gelegen rond het pittoreske dorp Scansano in Maremma. Morellino is de lokale naam voor Sangiovese en de voorschriften voor wijnproductie vereisen dat het druivenras bestaat uit ten minste 85% Sangiovese. De wijn heeft geen behoefte aan veroudering op hout en dit helpt de wijn om zijn frisse, verse, fruitige karakteristieken te behouden.

Chianti Classico
Deze niet aan zee grenzende wijnzone is de traditionele oorsprong van de Sangiovese en heeft de grootste invloed gehad op de stilistische evolutie. De wijn moet ten minste uit 80% Sangiovese bestaan en wijnboeren kunnen inheemse druiven toevoegen (Canaiolo en Colorino) of internationale variëteiten (Cabernet Sauvignon of Merlot). Er is een groeiende beweging voor de productie van Chianti Classico (en de Riserva versie) als 100% Sangiovese.

Gerelateerd